SzczEpan Turek
emigrant za wielką wodę
Mateczny Pradziadek (1889 – 1961)
Uwaga: Biografia w nieustannym opracowaniu
Szczepan Turek – urodzony w poniedziałek, w przededniu Wigilii Bożego Narodzenia 23 grudnia 1889 roku. Przyszedł na świat w miejscowości Dobrzelewice, koło Kowala – dziś województwo kujawsko-pomorskie, ówcześnie terytorium zaboru rosyjskiego. Katolik, znak zodiaku KOZIORORZEC. Ochrzczony 26 grudnia 1889 roku w kościele parafialnym w Kowalu. Rodzicami chrzestnymi byli Roch Anecki i Marianna Słupska. Miał 171 cm wzrostu, mocnej budowy ciała (gdy był w formie), owalna twarz, szare oczy, całkiem spore uszy i nos, oraz i włosy ciemny blond, prawie brązowe. Płynnie mówił w języku angielskim. Zmarł w swoim domu, był potworny upał, w wieku niespełna 72 lat, 24 lipca 1961 roku w Orzechówku, pochowany na cmentarzu w Orzechowie wraz z żoną i córką.
RODZICE
Ojciec – Józefat Turek – syn Jana Turka i Anny Zatorskiej, urodzony 19 listopada 1857 roku w Grodnie koło Kłótna. Katolik, robotnik i rolnik. 28 maja 1884 w Kowalu żeni się z Małgorzatą Matusiak. Zmarł 14 lipca 1927 roku w Kowalu i tam też spoczywa na miejscowym cmentarzu.
Matka – Małgorzata Turek z domu Matusiak – córka Tomasza Matusiaka i Anny Zdanowskiej, urodzona 29 kwietnia 1865 roku w Więsławicach koło Kowala. Niestety data śmierci do dziś nie jest mi znana, ale mieści się w przedziale 1889-1933 rok.
RODZEŃSTWO
Z małżeństwa Józefata Turka i Małgorzaty Matusiak zrodziły się następujące dzieci:
– Andrzej Turek – 5.11.1886 Więcławice, Kowal – ????
– Wawrzyniec Turek – 5.04.1888 Więcławice, Kowal – 25.11.1888 Dobrzelewice, Kowal
– Szczepan Turek – Pradziadek – 23.12.1889 – Dobrzelewice, Kowal – 24.07.1961 Orzechówek, Ryńsk
– Wojciech Turek – 10.04.1893 Dobrzelewice, Kowal – 7.08.1899 Dobrzelewice, Kowal
– Władysław Turek – 20.09.1895 Kowal – 2.10.1895 Kowal
– Jan Turek – 7.06.1897 Kowal – 8.04.1899 Kowal
– Leon Turek – 6.04.1902 Kowal – 5.08.1933 Kowal
– Bronisław Turek – 23.04.1912 Kowal – 4.04.1989 Kowal
MAŁŻENSTWA i POTOMSTWO
23 kwietnia 1913 roku w Kościele św. Jacka w Chicago ślub biorą Szczepan Turek i Jego dotychczasowa narzeczona Pelagia Kaźmirska. Z tego związku urodziły się następujące dzieci:
– Helena Pelagia Turek po mężu Iwankowska – 2.08.1914 Chicago – 4.05.2007 Wąbrzeźno
– Roman Leon Turek – Dziadek – 24.10.1915 Chicago – 30.10.1980 Wąbrzeźno
– Henryk Jan Turek – 8.03.1917 Chicago – 3.10.1990 Toruń
– Władysława Lottie Harriet Turek – 15.10.1918 Chicago – 7.05.1995 Wąbrzeźno
– Czesław Chester Stephen Turek – 9.08.1920 Chicago – 3.02.1996 Wąbrzeźno
– Mieczysław Turek – 2.05.1925 Orzechówko – 22.12.1964
– Jadwiga Turek po mężu Siedlik – 9.05.1927 Orzechówko – 3.06.2013 Orzechówko
– Edward Turek – 5.10.1932 Orzechówko, Ryńsk – 6.10.2018 Wąbrzeźno
WAŻNE WYDARZENIA Z ŻYCIA
-26.04.1906 – Szczepan przybywa do USA
– 5.06.1917 – Rejestracja poborowego Szczepana do wojska w związku z I Wojną Światową w Chicago. W tamtym momencie pracował jako tzw. „kluczowy” w International Harvester Company produkującej żniwiarki, miał już żonę i trójkę dzieci.
– 8.01.1920 – Według Spisu ludności Szczepan z żoną i dziećmi zamieszkuje w Chicago, pracuje w International Harvester Company jako operator wiertarek.
– 21.02.1924 – Szczepan przeszedł proces Naturalizacji i uzyskał obywatelstwo amerykańskie. W czerwcu złożył wniosek o wydanie paszportu.
– 8 lipca 1924 – Szczepan z żoną i dziećmi powraca do Polski do Kowala, statkiem rejsowym „Frederik VIII” z Nowego Jorku do Kopenhagi lub do Kristianii.
– 10 sierpnia 1924 – Rodzina przenosi się do Orzechówka, gdzie nabyli na własność gospodarstwo dla siebie. Zamieszkali w domu nr 23
– 6 września 1939 – żołnierze niemieccy, którzy napadli Polskę 1 września dotarli i wkroczyli do Orzechówka (do Wąbrzeźna dzień wcześniej), gdzie mieszkała rodzina Szczepana.
-24/25.04.1941 – aresztowanie rodziny w Orzechówku i wywiezienie na toruńską „Szmalcówkę” celem wysiedlenia.
-1941 – 03.1945 – zesłanie na roboty przymusowe w Domahau (obecnie Domachowo, pomorskie) wraz z całą rodziną. Rodzina trudniła się rolnictwem, łącznie z małymi dziećmi, u właściciela niemieckiego.
-25.02.1944 – Szczepan zostaje karnie osadzony w obozie koncentracyjnym w Stutthofie (obecnie Sztutowo). Numer więźnia
32059. W tym czasie wraz z całą swoją rodzina przebywał na przymusowych robotach w Domahau. Został przyłapany przez strażnika na rozmowie w języku angielskim z angielskimi osadzonymi. Pobyt skończył się chorobą (prawdopodobnie płuc) i pobytem w obozowym szpitalu. Gdy był przyjmowany do obozu ważył 78 kg przy 165 cm wzrostu, przed wyjściem 58 kg. Zwolniony ze szpitala 15 czerwca 1944 roku, choć wyzwolenie obozu miało miejsce 5 maja.
Miejsca pobytu w czasie
– 1889 – ok 1894 – Dobrzelewice, Kowal
– 1894 – 1906 – Kowal, Włocławek
– 1906 – 1924 – Chicago, USA
– 1924 – Kowal, Włocławek
– 1924 – 1941 – Orzechówko, Ryńsk
– 1941 – 1944 – Domahau – Domachowo, Pruszcz Gdański
– 1944 – 1945 – Stutthof – obóz koncentracyjny
– 1945 – 1961 – Orzechówko, Ryńsk